پرسش من کمی فنی و دقیق است و شاید هم وارد کردن اتهام تبعیض به شخص خدا محسوب شود! لذا لازم میدانم با طرح چند سطر مقدمه از قرآن سوال خود را بپرسم: در آیه 95 سوره اسرا گفته شده «اگر در روى زمين ... فرشتگانى بودند... بر آنان هم فرشته‏اى را بعنوان پيامبر از آسمان نازل مى‏كرديم؛ در آیه اول و دوم سوره جن گفته شده که تنی چند از جنیان به کلام قرآن از زبان پیغمبر گوش داده و به اسلام ایمان آوردند! و در آیه 29 سوره احقاف مجددا و موکدا گفته شده که ای محمد، «تنى چند از جنّ را به سوى تو روانه كرديم كه قرآن را بشنوند. پس چون بر آن حاضر شدند [به يكديگر] گفتند: «گوش فرادهيد.» و چون به انجام رسيد، هشداردهنده به سوى قوم خود بازگشتند»!!
پرسش اینجانب این است که خدا برای انسانها پیامبر میفرستد و در آیه ای هم می گوید که اگر لازم باشد برای فرشتگان هم پیامبری از جنس فرشتگان خواهد فرستاد، پس چرا برای جن، پیامبری از جنس خودشان نفرستاده است؟ چرا پیامبر انسانها باید از جنس بشر و پیامبر ملائکه باید از جنس ملائکه باشد اما پیامبر جنیان از جنس اجنه نباید باشد؟ آیا این چیزی شبیه به نژاد پرستی یا جنس پرستی یا نوع پرستی نیست؟ و آیا این نوعی تبعیض بین مخلوقات محسوب نمیشود؟

پاسخ:
در ابتدا باید به متن آیه دقت کنیم:
آيه 95  سوره اسراء می فرماید: قُل لَّوْ كاَنَ فىِ الْأَرْضِ مَلَئكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئنِّينَ لَنزََّلْنَا عَلَيْهِم مِّنَ السَّمَاءِ مَلَكًا رَّسُولًا(95)  بگو: «اگر در روى زمين فرشتگانى بودند كه با اطمينان راه مى‏رفتند، البته بر آنان [نيز] فرشته‏اى را بعنوان پيامبر از آسمان نازل مى‏كرديم.» (95)
ما دو پاسخ کاملا متفاوت به پرسش فوق خواهیم داد، که پاسخ دوم به نظر کاملتر بوده و کلا شبهه را رفع می نماید:
پاسخ نخست:
به نظر برخی از مفسرین، این آیه در مقام بيان اين نكته است كه بين رهبر و پيرو بايد سنخيت و وحدت جنسيت باشد، چون اگر فردي كه رهبر و هادي گروه و امتي است از سنخ و جنس آنها نباشد، نيازها و ويژگي ها و عواطف آنها را درك نمي كند و نمي تواند آنها را در راهي كه متناسب با خصوصيات و ويژگي هاي آنان است و با برنامه اي كه براساس نيازها و استعدادهاي آنها تدوين يافته هدايت و رهبري نمايد. ولي در مورد جنيان نمي توان گفت سنخيت حكم مي كند كه پيامبر و رهبر آنها نيز از جن باشد همانگونه كه در مورد انسان ها چنين است. چون در مورد انسان، جايگاه والاي او و كمالات و استعدادهاي شگرف و توانايي هاي فراواني كه در او به وديعت نهاده شده، باعث گرديده كه او گل سرسبد موجودات و شاهكار آفرينش به حساب آيد به گونه اي كه فرشتگان و نماينده جنيان يعني شيطان كه از جن است فرمان يافتند بر كمالات و عظمت او سجده نمايند، سجده اي كه سجده بر فرد و شخص نبود بلكه بر عظمت و كمال بود كه موهبتي الهي بود و در واقع بر معدن كمالات و عظمت يعني خداوند سبحان بود. پس جن موجودي است كه در مقايسه با انسان از كمالات كمتري برخوردار است، به همين جهت انساني كه در افقي بالاتر از جن قرار دارد رهبر و پيشواي جنيان مي باشند و انبيا و پيامبران انسي بر جنيان نيز ارسال و فرستاده شده اند.
اگر قرار بود جنيان رهبر و پيامبر و يا امامي از خود داشته باشند كه راهنماي آنها به عبوديت پروردگار و راهبر آنها در راه سعادت باشد، بايد ابليس که اعلم جن است پیامبر جنیان می شد چرا که از جينان عابد بود و بندگي خداوند را تا آنجا به جا آورد كه در صف فرشتگان قرار گرفت و به تعبير امير مؤمنان(ع) در نهج البلاغه، شش هزار سال بندگي خداوند كرد (كه معلوم نيست از سال هاي دنيايي است و يا آخرتي)، ولي در اثر يك تكبر و عصيان از آن مقام شامخ سقوط كرد و مطرود خداوند و مورد لعن و نفرين او قرار گرفت.
ر صورتیکه می دانیم پيامبر و امام بايد داراي مقام عصمت باشد و چنين مقام رفيع و درجه اي عالي در بين جنيان وجود ندارد، پس رهبر آنها نمي تواند از جنس خود آنها باشد، چون در بين آنها كسي به مقام عصمت و درجات عالي كمال مانند انبياء انسي نمي تواند نايل گردد.

پاسخ دوم:
اما پاسخ دومی که می شود به پرسش کاربر گرامی داد، پاسخ مرحوم علامه طباطبایی است که با پاسخ نخست کاملا متفاوت است. ایشان می فرمایند:

در اين آيه، خداوند رسول خود را دستور مى‏دهد كه گفتار و انكار کفار را نسبت به انكار رسالت بشر و نزول وحى را رد نموده و بفرمايد: عنايت الهى چنين تعلق گرفته كه اهل زمين را هدايت فرمايد، و اين صورت نمى‏گيرد مگر به وسيله وحى آسمانى، چون بشر از پيش خود هدايت نمى‏شود؛ پس انسانها كه در زمين زندگى مى‏كنند هيچ وقت بى‏نياز از وحى آسمانى نيستند، بناچار بايد فرشته‏اى به عنوان رسول به يك دسته از ايشان كه همان انبياء هستند نازل گردد.
و اين خصيصه زندگى زمينى و عيش مادى است كه به هدايت الهى نيازمند است، و آن هم نمى‏شود مگر به وسيله نزول وحى از آسمان، حتى اگر فرضا عده‏اى از فرشتگان هم در زمين زندگى كنند و محكوم به عيش مادى و زمينى شوند بر آنان نيز فرشته‏اى نازل مى‏كرديم تا وحى ما را به ايشان برساند، آرى اين مساله از خصائص زندگى زمينى است.
خواننده محترم به طورى كه ملاحظه مى‏فرمايد عنايت و نقطه اتكاء در آيه شريفه به دو جهت است يكى اينكه زندگى بشر زمينى و مادى است و دوم اينكه هدايت كه خداى تعالى آن را بر خود واجب كرده تنها از راه وحى آسمانى و به وسيله يكى از فرشتگان عملى است، و راه ديگرى ندارد.
و اما اصرارى كه مفسرين كرده‏اند كه معناى آيه را به اين تنگنا مقيد كرده‏اند كه رسول هر جنسى بايد از همان جنس باشد مثلا رسول آدميان آدمى و رسول فرشتگان، فرشته باشد صحيح نبوده و معنايى آن چنان با اهميت هم نيست كه نسبت به آن اصرار ورزيده‏اند.
پس اين آیه اولا معناى رسالت بشرى را مى‏رساند و مى‏فهماند كه رسول عبارت است از انسانى كه ملائكه‏اى از آسمان به سويش نازل شده دين خدا را به او ابلاغ و او به مردم ابلاغ مى‏نمايد؛  ثانيا به برهان رسالت اشاره نموده، مى‏رساند كه زندگى انسان در زمين از يك سو، و عنايت خداى سبحان به هدايت بندگان خود از سوى ديگر احتياج به نزول دينى آسمانى را ايجاب مى‏كند، چون ملائكه واسطه‏هاى هر نوع بركت آسماني اند، ناگزير نزول دين بر بشر هم به وسيله ايشان صورت مى‏گيرد، و اين آمد و شد ملائكه عبارت است از رسالت، و آن شخصى هم كه گيرنده وحى و دين خداست (كه البته به خاطر اينكه بايد داراى طهارت باطنى و روحى از امر خدا باشد افرادى از بشر خواهند بود، نه همگى ايشان) نبى و پيغمبر است.

---

ارسال به شبکه های اجتماعی

نظر (1)

نام

ایمیل (اختیاری):

نظر

کوچک | بزرگ

من خوانده ام و قبول می کنم تمامی قوانین را.

ارسال نظر