در ابتدا باید به این نکته مهم اشاره کرد که امی به معنای بی سواد نیست به معنای درس ناخوانده است.
يكى از نكات روشن زندگى رسول اكرم (ص) اين است كه درس ناخوانده و مكتب ناديده بوده است؛ نزد هيچ معلّمى نياموخته و با هيچ نوشته و دفتر و كتابى آشنا نبوده است.
احدى از مورّخان، مسلمان يا غير مسلمان، مدّعى نشده است كه آن حضرت در دوران كودكى يا جوانى، چه رسد به دوران كهولت و پيرى كه دوره رسالت است، نزد كسى خواندن يا نوشتن آموخته است، و همچنين احدى ادّعا نكرده و موردى را نشان نداده است كه آن حضرت قبل از دوران رسالت يك سطر خوانده و يا يك كلمه نوشته است.
مردم عرب، بالاخص عرب حجاز، در آن عصر و عهد به طور كلّى مردمى بى‏سواد بودند. افرادى از آنها كه مى‏توانستند بخوانند و بنويسند انگشت شمار و انگشت نما بودند. عادتاً ممكن نيست كه شخصى در آن محيط، اين فن را بياموزد و در ميان مردم به اين صفت معروف نشود.
چنانكه مى‏دانيم مخالفان پيغمبر اكرم در آن تاريخ او را به اخذ مطالب از افواه ديگران متّهم كردند، ولى به اين جهت متّهم نكردند كه چون باسواد است و خواندن و نوشتن مى ‏داند كتابهايى نزد خود دارد و مطالبى كه مى‏آورد از آن كتابها استفاده كرده است. اگر پيغمبر كوچكترين آشنايى با خواندن و نوشتن مى‏داشت قطعاً مورد اين اتّهام واقع مى‏شد.

خاورشناسان نيز كه با ديده انتقاد به تاريخ اسلامى مى‏نگرند كوچكترين نشانه ‏اى بر سابقه خواندن و نوشتن رسول اكرم نيافته، اعتراف كرده‏اند كه او مردى درس ناخوانده و امی بود و از ميان ملّتى درس ناخوانده برخاست.
كارلايل در كتاب معروف الابطال مى‏گويد:
«يك چيز را نبايد فراموش كنيم و آن اينكه محمّد هيچ درسى از هيچ استادى نياموخته است؛ صنعت خط تازه در ميان مردم عرب پيدا شده بود. به عقيده من حقيقت اين است كه محمّد با خط و خواندن آشنا نبود، جز زندگى صحرا چيزى نياموخته بود».

ويل دورانت در تاريخ تمدّن مى‏گويد:
«ظاهرا هيچ كس در اين فكر نبود كه وى (رسول اكرم) را نوشتن و خواندن آموزد.
در آن موقع هنر نوشتن و خواندن به نظر عربان اهمّيّتى نداشت؛ به همين جهت در قبيله قريش بيش از هفده تن خواندن و نوشتن نمى‏دانستند. معلوم نيست كه محمّد شخصا چيزى نوشته باشد. وی پس از پيامبرى كاتب مخصوص داشت. معذلك معروف ‏ترين و بليغ ‏ترين كتاب زبان عربى به زبان وى جارى شد و دقايق امور را بهتر از مردم تعليم داده شناخت.» «چاپ اول صفحه 45»
جان ديون پورت در كتاب عذر تقصير به پيشگاه محمّد و قرآن مى‏گويد:
«درباره تحصيل و آموزش، آنطورى كه در جهان معمول است، همه معتقدند كه محمّد تحصيل نكرده و جز آنچه در ميان قبيله‏اش رايج و معمول بوده چيزى نياموخته است.» «چاپ چهارم صفحه 20»

كونستان ورژيل گيورگيو در كتاب محمّد پيغمبرى كه از نو بايد شناخت مى‏گويد:
«با اينكه امّى بود، در اوّلين آيات كه بر وى نازل شده صحبت از قلم و علم، يعنى نوشتن و نويسانيدن و فرا گرفتن و تعليم دادن است. در هيچيك از اديان بزرگ اين اندازه براى معرفت قائل به اهمّيّت نشده ‏اند و هيچ دينى را نمى‏توان يافت كه در مبدأ آن، علم و معرفت اينقدر ارزش و اهمّيّت داشته باشد. اگر محمّد يك دانشمند بود، نزول اين آيات در غار (حرا) توليد حيرت نمى‏كرد، چون دانشمند قدر علم را مى‏داند، ولى او سواد نداشت و نزد هيچ آموزگارى درس نخوانده بود. من به مسلمانها تهنيت مى‏گويم كه در مبدأ دين آنها كسب معرفت اينقدر با اهمّيّت تلقّى شده.»
گوستاو لوبون در كتاب معروف خود تمدّن اسلام و عرب مى‏گويد:
«اين طور معروف است كه پيغمبر امّى بوده است، و آن مقرون به قياس هم هست، زيرا اوّلًا اگر از اهل علم بود ارتباط مطالب و فقرات قرآن به هم بهتر مى‏شد؛ بعلاوه آن هم قرين قياس است كه اگر پيغمبر امّى نبود نمى‏توانست مذهب جديدى شايع و منتشر سازد، براى اينكه شخص امّى به احتياجات اشخاص جاهل بيشتر آشناست و بهتر مى‏تواند آنها را به راه راست بياورد. به هر حال، پيغمبر امّى باشد يا غير امّى، جاى هيچ ترديدى نيست كه او آخرين درجه عقل و فراست و هوش را دارا بوده است.» 
گوستاولوبون به علّت آشنا نبودن با مفاهيم قرآنى، و هم به خاطر افكار مادّى كه داشته است سخن ياوه‏اى درباره ارتباط آيات قرآن و درباره عاجز بودن عالم از درك احتياجات جاهل مى‏بافد و به قرآن و پيغمبر اهانت مى‏كند؛ در عين حال اعتراف دارد كه هيچ گونه سندى و نشانه‏اى بر سابقه آشنايى پيغمبر اسلام با خواندن و نوشتن وجود ندارد.
غرض از نقل سخن اينان استشهاد به سخنشان نيست. براى اظهار نظر در تاريخ اسلام و مشرق، خود مسلمانان و مشرق زمينى‏ها شايسته‏ ترند. نقل سخن اينان براى‏ اين است كه كسانى كه خود شخصاً مطالعه ‏اى ندارند بدانند كه اگر كوچكترين نشانه‏اى در اين زمينه وجود مى‏داشت از نظر مورّخان كنجكاو و منتقد غير مسلمان پنهان نمى‏ماند.
رسول اكرم در خلال سفرى كه همراه ابوطالب به شام رفت، ضمن استراحت در يكى از منازل بين راه، برخورد كوتاهى با يك راهب به نام «بحيرا» داشته است. اين برخورد، توجّه خاورشناسان را جلب كرده است كه آيا پيغمبر اسلام از همين برخورد كوتاه چيزى آموخته است؟
وقتى كه چنين حادثه كوچكى توجّه مخالفان را در قديم و جديد برانگيزد، به طريق اولى اگر كوچكترين سندى براى سابقه آشنايى رسول اكرم با خواندن و نوشتن وجود مى‏داشت، از نظر آنان مخفى نمى‏ماند و در زير ذرّه بينهاى قوى اين گروه چندين بار بزرگتر نمايش داده مى‏شد.

---

ارسال به شبکه های اجتماعی

نظر (0)

نام

ایمیل (اختیاری):

نظر

کوچک | بزرگ

من خوانده ام و قبول می کنم تمامی قوانین را.

ارسال نظر