پرسش نگار از شیراز: ...به نظر من واقعیت اینست که ایرانیان تشیع را بوجود آوردند چون امام حسین با دختر یزدگرد ازدواج کرد و ایرانیان برای حرمت به خاندان شاهنشاهی در ایران امامت را ساختند. و اساسا تشیع و امامت و توارث در امامت از پدر به فرزند همه و همه اعتقادات پادشاهی ایرانی است... 

پاسخ:
موضوع ازدواج امام حسين عليه السلام با شهربانو دختر يزدگرد و تولد امام سجاد عليه السلام از شاهزاده خانمى ايرانى و انتساب ائمه بعد از ايشان به خاندان سلطنتى ايران بهانه ‏اى به دست عده‏ اى خيالباف يا مغرض داده است كه گرايش ايرانيان را به خاندان رسالت نتيجه انتساب آنها به دودمان شاهان ساسانى معرفى كنند و اعتقاد شيعيان را به حق الهى ائمه اطهار عليهم السلام از بقاياى اعتقاد قديمى ايرانيان به «فرّه ايزدى» پادشاهان ساسانى بدانند، زيرا مسلّم است كه پادشاهان ساسانى خود را آسمانى نژاد مى‏ دانستند و براى خود مقامى نيمه خدايى و فوق بشرى قائل بودند و آيين زردشتى آن عصر نيز اين طرز تفكر را تأييد مى‏ كرد.
مى‏ گويند در يكى از كتيبه‏ هاى پهلوى كه از شاهپور پسر اردشير ساسانى در حاجى آباد به دست آمده است چنين نوشته شده است:
«شاهپوهر، شاه شاهان ايران و غيرايران، مينوسرشت، از سوى يزدان، فرزند موجودى آسمانى و مزداپرست اردشير مينوسرشت، از سوى يزدان، نوه بابك پادشاه كه خود نيز آسمانى و از سوى يزدان بوده است.»» تاريخ ادبيات براون، ترجمه فارسى، ج 1/ ص 142.

پس چون پادشاهان ساسانى براى خود مقامى آسمانى قائل بودند، و از طرف ديگر ائمه اطهار هم نژادشان به آنها مى‏ رسد و شيعيان و پيروان آنها هم همه ايرانى هستند و براى آنها مقام آسمانى قائلند، پس با اين صغرا و كبراى صددرصد صحيح منطقى! اعتقاد به امامت ائمه اطهار عليهم السلام مولود همان اعتقاد قديمى ايرانى است.

ما ضمن بيان مختصرى، پوچى اين ادعا را روشن مى‏ كنيم:

مقدمتاً بايد بگوييم كه در اينجا دو مطلب است و بايد از يكديگر تفكيك شود. يكى اينكه طبيعى است كه هر ملتى كه داراى يك سلسله عقايد و افكار مذهبى يا غيرمذهبى هست و سپس تغيير عقيده مى‏دهد، خواه ناخواه قسمتى از عقايد پيشين در زواياى ضميرش باقى مى‏ماند و ناخودآگاهانه آنها را در عقايد جديد خويش وارد مى‏كند. ممكن است نسبت به عقيده جديد خويش نهايت خلوص نيت را داشته باشد و هيچ گونه تعصب و تعمدى براى حفظ معتقدات پيشين خود نداشته باشد ولى از آنجا كه لوح ضميرش بكلى از افكار و عقايد پيشين پاك نشده است، كم و بيش آنها را با خود وارد عقيده و مسلك و مذهب جديد مى‏نمايد.
مسلّماً ايرانيان نيز ناخودآگاه برخى عقايد خويش را با صبغه اسلامى حفظ كردند. متأسفانه پاره‏اى خرافات هم اكنون نیز در ميان برخى ايرانيان وجود دارد از قبيل پريدن از روى آتش در چهارشنبه آخر سال و سوگند خوردن به سوى (نور) چراغ كه از بقاياى ماقبل اسلام است. و اين وظيفه اسلامى است كه با مقياسهاى اصولى اسلام عقايد پاك و خالص اسلامى را از كدورت انديشه‏ هاى جاهلى هميشه دور نگاه دارند.

مسأله ولايت و امامت را اگر بخواهيم از اين جهت مورد مطالعه قرار دهيم، بايد به قرآن كريم و سنت قطعى رسول اكرم صلى الله عليه و آله مراجعه كنيم تا معلوم شود آيا قبل از آنكه ملل مختلف جهان، اسلام آورند چنين مطلبى در خود اسلام مطرح بوده است يا خير؟

مطالعه در قرآن و سنت قطعى رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى ‏رساند كه:

1-    مقامات معنوى و آسمانى و ولايتى برخى از بندگان صالح حق مورد تأييد قرآن كريم است.

2-    قرآن كريم تلويحاً و تصريحاً ولايت و امامت را تأكيد كرده است و بعلاوه رسول اكرم صلى الله عليه و آله نيز عترت طاهرين خود را به اين مقام معرفى كرده است.

پيش از آنكه اعراب مسلمان با ملل ديگر ازجمله ایرانیان برخورد كنند و عقايد آنها در يكديگر تأثير كند، در متن اسلام چنين مسائلى مطرح بوده است. آيه كريمه:»انَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ ادَمَ وَ نوحاً وَ الَ ابْراهيمَ وَ الَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ»»(آل عمران/ 33 و 34.) و این آیه و امثال آن كم و بيش ناظر به مقامات ولايتى بعضى از افراد بشر است. اساس مذهب تشيع در قرآن و سنت قطعى است و جاى هيچ گونه ترديدى از اين نظر نيست.


مطلب ديگر اين است كه بعضى از ملل پس از آنكه از لحاظ سياسى و نظامى مغلوب ملتى ديگر مى‏ گردند، عقايد و افكار خود را آگاهانه در زير پرده نگهدارى مى‏ كنند، و اين خود نوعى مقاومت است در برابر قوم غالب. برخى از مستشرقين و برخى از ايرانيان كه از آنان الهام مى‏ گيرند، معمولًا ادعا مى‏ كنند كه ايرانيان تشيع را برگزيدند تا عقايد كهن خود را در زير پرده تشيع حفظ و نگهدارى كنند. ما هم اين مطلب را از همين زاويه تجزيه و تحليل مى ‏كنيم.

اين مطلب اولًا بستگى دارد به اینكه آيا اسلامِ ايرانيان از روى رضا و رغبت بوده يا به زور و جبر صورت گرفته است؟

اگر ايرانيان مجبور مى‏ بودند كه عقايد و افكار پيشين را رها كنند و عقايد اسلامى را بپذيرند، جاى اين توهم بود كه گفته شود آنها چون مجبور بودند عقايد پيشين را ترك گويند ناچار متوسل به حيله شدند.
ولى هيچ وقت مسلمانان، ايرانيان را مجبور به ترك دين و مذهب و عقايد پيشين خود نكرده ‏اند، بلكه به آنها اجازه مى ‏دادند كه آتشكده ‏هاى خود را نگهدارى كنند و حتى پس از آنكه اهل كتاب (يهود، نصارى‏، مجوس) در ذمه مسلمين قرار مى ‏گرفتند، مسلمانان خود را ملزم به حفظ معابد آنها مى‏ دانستند و مانع تخريب آن معابد مى ‏شدند؛ بعلاوه امكان نداشت گروه قليلى از مردم عرب كه مسلّماً عده ‏شان هيچ وقت به چند صد هزار نرسيد بتوانند ملتى چندميليونى را مجبور به ترك دين و آيين خود بكنند، خصوصاً با توجه به اينكه هر طرف از همان نوع سلاحى برخوردار بودند كه ديگرى برخوردار بود بلكه امكانات ايرانيان از هر نظر بيشتر و بهتر بود، عليهذا امكان نداشت كه اعراب بتوانند ايرانيان را مجبور به ترك دين خود كنند؛ بنابراين اگر ايرانيان جداً مى‏ خواستند عقايد و آداب كهن خود را حفظ كنند چه لزومى داشت كه از روى نفاق اظهار اسلام كنند و با نام تشيع آنها را نگهدارى كنند؟

بعلاوه، اسلامِ ايرانيان تدريجى بوده است و نفوذ و سلطه عميق اسلام بر روح ايرانيان و غلبه آن بر كيش زرتشتى، پس از چند صد سال، و در دوره‏ هايى صورت گرفته كه ايرانيان استقلال خود را باز يافته بودند. بنابراين جايى براى اين ياوه‏ها باقى نمى‏ ماند.

1- عكس العملى كه ايرانيان در برابر اسلام نشان دادند آنچنان موافق و لبريز از عشق و علاقه بود كه جاى اين نيست گفته شود احساسات ملى يا احساسات مذهبى كهن آنها را وادار كرده است كه در زير پرده تشيع عقايد مذهبى كهن خويش را اشاعه دهند.

يكى از علل شكست ايرانيان با آنهمه نيرو و قدرت و عظمت، ناراضى بودن مردم ايران از حكومت و آيينشان بود. مردم ايران از آنها به ستوه آمده بودند و آمادگى كامل داشتند براى اينكه مأمنى بيابند و اگر بانگ عدالت و حقيقتى بشنوند به سوى آن بشتابند. گرايش فوق العاده ايرانيان به مزدك نيز علتى جز نارضايى نداشت.
وضع زردشتى‏گرى در ايران آنچنان دچار فساد و انحراف و مورد بى‏ علاقگى مردم شده بود كه فرضاً اسلام به ايران نيامده بود، مسيحيت ايران را تسخير مى ‏كرد.

چگونه است كه ايرانى به خود يزدگرد پناه نمى‏ دهد ولى بعد اهل بيت پيغمبر اسلام را به خاطر پيوند با يزدگرد، معزّز و مكرّم مى‏ شمارد و آنها را در حساسترين نقاط قلب خود جاى مى ‏دهد و عاليترين احساسات خود را نثار آنها مى ‏كند؟!! چگونه است كه ايرانى به خود يزدگرد پناه نمى‏ دهد ولى بعد اهل بيت پيغمبر اسلام را به خاطر پيوند با يزدگرد، معزّز و مكرّم مى‏ شمارد و آنها را در حساسترين نقاط قلب خود جاى مى ‏دهد و عاليترين احساسات خود را نثار آنها مى ‏كند؟!!

3- فرضاً ايرانيان در قرون اول اسلامى مجبور بودند احساسات خويش را مخفى كنند و در زير پرده تشيع اظهار نمايند؛ چرا پس از دو قرن كه استقلال سياسى يافتند اين پرده را ندريدند و احساسات خويش را آشكار نكردند بلكه برعكس، هرچه زمان گذشت بيشتر در اسلام غرق شدند و پيوند خويش را با آيين گذشته بريدند؟!. و چرا 1357 سال بعد در ایران انقلاب کردند و خواستار حکومت اسلامی شدند؟

4-هر مسلمان ايرانى مى ‏داند كه شهربانو مقام و موقعى بيشتر و بالاتر از مادران ساير ائمه اطهار كه بعضى عرب و بعضى افريقايى بودند ندارد. كدام شيعه ايرانى يا غيرايرانى در دل خود نسبت به مادر حضرت سجاد عليه السلام احترامى بيشتر از مادران ساير ائمه اطهار عليهم السلام احساس مى ‏كند؟ نرجس خاتون، مادر حضرت حجة بن الحسن (عجّل اللَّه تعالى‏ فرجه) يك رومى است؛ قطعاً احترام اين بانوى رومى در ميان ايرانيان بيش از احترام شهربانو است؛ همچنین است نسبت به ام البنین مادر حضرت ابوالفضل (ع).

5-اگر از زاويه تاريخ بنگريم اصل داستان شهربانو و ازدواج او با امام حسين عليه السلام و ولادت امام سجاد عليه السلام از شاهزاده‏اى ايرانى مشكوك است. داستان علاقه ايرانيان به ائمه اطهار به خاطر انتساب آنها به خاندان ساسانى از طريق شهربانو، از نظر تاريخى عيناً همان داستان كسى است كه گفت:«امام زاده يعقوب را در بالاى مناره گرگ دريد». ديگرى گفت: امام زاده نبود پيغمبرزاده بود، يعقوب نبود يوسف بود، بالاى مناره نبود ته چاه بود، تازه اصل مطلب دروغ است و گرگ يوسف را ندريد.

در اينجا نيز اصل داستان كه يزدگرد دخترى به نام شهربانو يا نام ديگر داشته و به افتخار عقد زناشويى حسين بن على عليه السلام و مادرى امام سجاد عليه السلام نائل شده باشد، از نظر مدارك تاريخى سخت مشكوك است. مورخين عصر حاضر عموماً در اين قضيه تشكيك مى‏ كنند و آن را بى‏ اساس مى‏ دانند. مى‏ گويند در ميان همه مورخين تنها يعقوبى جمله‏ اى دارد به اين مضمون كه گفته است: مادر على بن الحسين عليه السلام «حرار» دختر يزدگرد بود و حسين عليه السلام نام او را غزاله نهاد.

ادوارد براون از جمله كسانى است كه داستان را مجعول مى ‏داند. كريستن سن نيز قضيه را مشكوك تلقى مى ‏كند. سعيد نفيسى در تاريخ اجتماعى ايران آن را افسانه‏ مى ‏داند. و اگر فرض كنيم اين داستان را ايرانيان به همين منظور جعل كرده و ساخته‏ اند، حتماً پس از حدود دويست سال از اصل واقعه بوده است؛ يعنى مقارن با استقلال سياسى ايران بوده است و اين پس از آن است كه از پيدايش مذهب شيعه نيز در حدود دويست سال گذشته بوده است. اكنون چگونه ممكن است كه گرايش ايرانيان به تشيع مولود شايعه شاهزادگى ائمه اطهار بوده باشد؟

اينكه گفتيم پيوند زناشويى امام حسين عليه السلام با دختر يزدگرد مشكوك است از نظر تاريخ است، ولى در پاره‏اى از احاديث اين مطلب تأييد شده است. از آن جمله روايت كافى (46) است كه مى‏ گويد: دختران يزدگرد را در زمان عمر به مدينه آوردند و دختران مدينه به تماشا آمدند. عمر به توصيه امير المؤمنين عليه السلام او را آزاد گذاشت كه هر كه را مى‏ خواهد انتخاب كند و او حسين بن على عليه السلام را انتخاب كرد.
ولى گذشته از عدم انطباق مضمون اين روايت با تاريخ، در سند اين روايت دو نفر قرار دارند كه اين روايت را غير قابل اعتماد مى‏ كند: يكى ابراهيم بن اسحاق احمرى نهاوندى است كه علماى رجال او را از نظر دينى متهم مى‏ دانند و روايات او را غير قابل اعتماد مى‏ شمارند، و ديگرى عمرو بن شمر است كه او نيز كذّاب و جعّال خوانده شده است.


6- اگر مردم ايران احترامى كه براى ائمه اطهار عليهم السلام قائلند به خاطر انتساب آنها به خاندان ساسانى است، مى‏ بايست به همين دليل براى خاندان اموى نيز احترام قائل باشند، زيرا حتى كسانى كه وجود دخترى به نام شهربانو را براى يزدگرد انكار مى‏ كنند، اين مطلب را قبول كرده‏ اند كه در زمان وليد بن عبد الملك در يكى از جنگهاى قتيبة بن مسلم، يكى از نوادگان يزدگرد به نام «شاه آفريد» به اسارت افتاد و وليد بن عبد الملك شخصاً با او ازدواج كرد و از او يزيد بن وليد بن عبد الملك معروف به «يزيد ناقص» متولد شد. پس يزيد ناقص كه خليفه‏ اى اموى است نسب به شاهان ايرانى مى‏ برد و قطعاً از طرف مادر شاهزاده ايرانى است.

چرا ايرانيان براى وليد بن عبد الملك به عنوان داماد يزدگرد و براى يزيد بن الوليد به عنوان يك شاهزاده ايرانى ابراز احساسات نكردند، اما فى المثل براى امام رضا عليه السلام به عنوان كسى كه در ششمين پشت به يزدگرد مى‏ رسد، اينهمه ابراز احساسات كرده و مى‏ كنند؟!.
اگر ايرانيان چنين احساسات به اصطلاح ملى مى‏ داشتند، بايد براى عبيد اللَّه بن زياد (لشگر قاتل امام حسین) احترام فوق العاده‏اى قائل باشند، زيرا عبيد اللَّه قطعاً نيمه ايرانى است. زياد پدر عبيد اللَّه مرد مجهول النسبى است اما مرجانه مادر عبيد اللَّه يك دختر ايرانى شيرازى است كه در زمانى كه زياد والى فارس بود با او ازدواج كرد.
چرا ايرانيان كه به قول اين‏ آقايان آن اندازه احساسات ملى داشته‏ اند كه ائمه اطهار عليهم السلام را به واسطه انتسابشان به خاندان سلطنتى ايران به آن مقام رفيع بالا بردند، عبيد اللَّه زياد نيمه ايرانى و مرجانه تمام ايرانى را اين اندازه پست و منفور مى‏ شمارند؟!. و در زیارت عاشورا که مخصوص شیعیان است . ایرانی ها آن را می خوانند "ابن مرجانه" را لعن می کنند؟

7- اين مطلب آنگاه مى ‏تواند درست باشد كه شيعه منحصر به ايرانى باشد و لااقل دسته اولى شيعه را ايرانى به وجود آورده باشد، و از آن طرف هم عموم و لااقل اكثر ايرانيانى كه مسلمان شدند مذهب شيعه را اختيار كرده باشند، و حال آنكه نه شيعيان اوليه ايرانى بودند (به استثناى سلمان) و نه اكثر ايرانيان مسلمان شيعه شدند، بلكه در صدر اسلام اكثر علماى مسلمان ايرانى نژاد در تفسير يا حديث يا كلام يا ادب، سنى بودند و بعضى از آنها تعصب شديدى عليه شيعه داشتند و اين جريان تا قبل از صفويه ادامه داشت. تا زمان صفويه اكثر بلاد ايران سنى بود.
در زمان خلفاى اموى كه سبّ على عليه السلام در منابر رايج شده بود، مردم ايران نيز تحت تأثير تبليغات سوء امويها قرار گرفته و اغفال شده بودند و اين برنامه شنيع را اجرا مى ‏كردند. حتى گفته مى ‏شود كه پس از آنكه عمر بن عبد العزيز اين كار را قدغن كرد، بعضى از شهرستانهاى ايران مقاومت كردند.

اكابر علماى تسنن را تا قبل از صفويه ايرانيان تشكيل مى‏ دهند اعم از مفسر، فقيه، محدث، متكلم، فيلسوف، اديب، لغوى و غيره. ابوحنيفه كه بزرگترين فقيه اهل تسنن است و «امام اعظم» خوانده مى‏ شود، يك ايرانى است. محمد بن اسماعيل بخارى كه بزرگترين محدث اهل تسنن است و كتاب معروف او به نام صحیح بخاری بزرگترين كتاب حديث اهل تسنن است، ايرانى است. همچنين است سيبويه از ادبا و جوهرى و فيروزآبادى از لغويين و زمخشرى از مفسرين و ابوعبيده و واصل بن عطا از متكلمين. اكثريت علماى ايرانى و اكثريت توده مردم ايران تا قبل از صفويه سنى بوده‏ اند.

---

ارسال به شبکه های اجتماعی

نظر (0)

نام

ایمیل (اختیاری):

نظر

کوچک | بزرگ

من خوانده ام و قبول می کنم تمامی قوانین را.

ارسال نظر